राष्ट्रिय एआई नीति कार्यान्वयनमा, प्रदेशैपिच्छे एआई उत्कृष्टता केन्द्र खोल्ने लक्ष्य

काठमाडौं — सरकारले सन् २०२५ मा जारी गरेको राष्ट्रिय कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) नीतिलाई क्रमशः कार्यान्वयनमा ल्याइरहेको छ। सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयअन्तर्गत स्थापना भएको राष्ट्रिय एआई केन्द्र गत वर्षदेखि नै सञ्चालनमा आइसकेको छ।

राष्ट्रिय एआई केन्द्रले एआई अध्ययन, अनुसन्धान, विकास र प्रयोगलाई प्रवर्द्धन तथा नियमन गर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय समन्वयको केन्द्र बिन्दुका रूपमा काम गर्ने जिम्मेवारी पाएको छ। साथै, यसले सञ्चारमन्त्रीको अध्यक्षतामा गठित एआई नियमन परिषद्को सचिवालयको रूपमा पनि काम गर्दछ, जुन परिषद् वर्षमा कम्तीमा दुई पटक बैठक बस्छ।

सरकारले आगामी पाँच वर्षभित्र विश्वविद्यालय र अनुसन्धान संस्थाहरूमार्फत सबै प्रदेशमा एआई उत्कृष्टता केन्द्र स्थापना गर्ने लक्ष्य लिएको छ। यसैबीच, सन् २०२५ मा नेपालले पहिलोपटक १ अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढीको सूचना प्रविधि सेवा निर्यात गरेको तथ्याङ्कले देखाएको छ, जसमा सफ्टवेयर विकास र एआई सेवाको योगदान उल्लेख्य रहेको छ।

विज्ञहरूका अनुसार नेपालको प्रशस्त जलविद्युत क्षमताले भविष्यमा आफ्नै एआई कम्प्युटिङ पूर्वाधार निर्माण गर्ने अवसर दिन सक्छ, जसले नेपाललाई एआई प्रविधिको उपभोक्ता मात्र नभई उत्पादक बन्न मद्दत गर्नेछ।